Historia Zespołu

     W 1974 r. wśród władz miasta i powiatu kościerskiego powstała myśl powołania zespołu, który reprezentowałby bogatą sztukę i tradycje regionu kontynuując w tym zakresie działalność zapoczątkowaną przez Lubomira Szopińskiego i Władysława Szulca – twórców doskonałego „Zespołu Pieśni i Tańca Ziemi Kaszubskiej”Można więc śmiało stwierdzić, że Kaszubski Zespół Pieśni i Tańca „KOŚCIERZYNA” jest „dzieckiem” „Zespołu Pieśni i Tańca Ziemi Kaszubskiej”, który w latach .50 rozsławił piękno pieśni i tańca naszego regionu w całym kraju, budził podziw nie tylko w naszym mieście, ale zmuszał do szacunku dla kultury kaszubskiej całą Polskę. 

     Organizację Kaszubskiego Zespołu Pieśni i Tańca „KOŚCIERZYNA” powierzono Stanisławowi Kroskowskiemu, dyrektorowi Społecznego Ogniska Muzycznego, który mając już spore doświadczenie i wiedzę o kulturze muzycznej regionu kaszubskiego, zostaje jego kierownikiem artystycznym. Dla potrzeb tego Zespołu opracowuje on programy muzyczne, scenariusze, pisze teksty oraz muzykę organizując jednocześnie bazę materiałową w postaci instrumentów, strojów i rekwizytów. Funkcję choreografa powierzono Ludwice Literskiej, dawnej członkini grupy tanecznej „Zespołu Pieśni i Tańca Ziemi Kaszubskiej”.

 


Stanisław Kroskowski

Twórca KZPiT „KOŚCIERZYNA”

 

      Okres organizacji i przygotowań rozpoczęło jesienią 1974 roku przeprowadzenie rekrutacji do Zespołu. W kontakcie z dyrektorami miejscowych szkół średnich i zakładów pracy kierownik Stanisław Kroskowski spotyka się z młodzieżą na apelach szkolnych i zebraniach organizacji młodzieżowych. Przedstawiając plany pracy Zespołu i jego rolę dla życia kulturalnego regionu werbuje kandydatów. Równolegle do przeprowadzanego naboru członków kompletuje się instrumentarium kapeli i stroje regionalne.

          W planie pracy na tym etapie kierownictwo Zespołu postawiło następujące zadania:

a r t y s t y c z n e

  • opanowanie techniki tanecznej,

  • umuzykalnienie młodzieży,

  • opanowanie melodii i tekstów wybranych pieśni kaszubskich w łatwym układzie dwugłosowym,

p e d a g o g i c z n e

  • rozwój zainteresowań w zakresie rodzimego folkloru,

  • rozwijanie wrażliwości estetycznej i kultury życia codziennego,

  • wyrobienie umiejętności pracy i życia w kolektywie, dyscypliny, odpowiedzialności oraz wytrwałości,

s p o ł e c z n e

  • przygotowanie i przyzwyczajenie młodzieży do właściwej organizacji i wykorzystania czasu wolnego na obcowanie z dobrami kultury,

  • kształtowanie wśród członków Zespołu kultury współżycia,

  • rozwijanie aktywności twórczej i społecznej,

  • wychowanie patriotyczne,

  • działanie dla środowiska.

         W listopadzie rozpoczęto zajęcia, prowadzone w trzech sekcjach: wokalnej, tanecznej i instrumentalnej.

     Po okresie wstępnym i przygotowawczym, w styczniu 1975 roku, przystąpiono do pracy nad pierwszym programem pt. „Hej tu u nas, na Kaszubach”. Była to 45 minutowa wiązanka najbardziej znanych w regionie pieśni i melodii, z udziałem grupy baletowej. Stanisław Kroskowski opracował go w bardzo prostym układzie, który ograniczał się do wprowadzenia pewnych fragmentów pieśni w układzie dwu- i trzygłosowym. Kapela przygrywała na zasadzie wtóru, ze słuchu. W przygotowaniach do pierwszego występu  uczestniczyło 70 osób. Trzon grupy w początkowym etapie stanowiła młodzież Zasadniczej Szkoły Zawodowej i Technikum Budowlanego oraz uczniowie Społecznego Ogniska Muzycznego w Kościerzynie. 

       Premierowy występ Zespołu Pieśni i Tańca „KOŚCIERZYNA”  odbył się 9 maja 1975 roku na kościerskim rynku. W „Dzienniku Bałtyckim” z dnia 25 czerwca 1975 r. zamieszczono pierwszą notatkę o Zespole:

„Zaledwie od kilku miesięcy prezentuje folklor kaszubski Zespół Pieśni i Tańca Ziemi Kościerskiej „Kościerzyna”, który powstał przy Domu Kultury w Kościerzynie i choć jeszcze bardzo młody, zdobył już sobie spore uznanie. […]

W „Kościerzynie” – ponad 70 – osobowym zespole – śpiewa i tańczy młodzież miejscowych szkół średnich, trochę młodzieży pracującej, a w kapeli grają wcale nie „młodzieżowi” grajkowie […]”.

 

Kapela Kaszubskiego Zespołu Pieśni i Tańca „KOŚCIERZYNA”Wdzydze Kiszewskie lata .70

Od lewej: Józef Recław, Bogdan Peek, Marek Jarmakiewicz, Leon Laska, Jan Wera, Waldemar Kreft(?), klęczą (?)

 

        W lipcu 1975 r. w budynku starej szkoły w Rotembarku  Zespół odbył swój pierwszy obóz szkoleniowy.

Lata 1976 – 1978 to okres opracowywania obrzędów ludowych w formie widowisk scenicznych.

    Zanikanie języka kaszubskiego a zarazem brak swobody scenicznej wśród młodzieży wpłynęły na decyzję kierownictwa o zmianie stylu repertuarowego. Cykl widowisk słowno – muzycznych zapoczątkowały w sierpniu 1976 r. opracowane wg scenariusza Pawła Szefki „Gwiżdże”, wywodzące się z dawnych kaszubskich obrzędów noworocznych. Tytuł nawiązuje do postaci nocnego stróża wiejskiego, posługującego się gwizdkiem wzywającym mieszkańców do ciszy nocnej, gaszenia pożaru czy obrony. Premiera widowiska odbyła się w sierpniu 1976 r. na zakończeniu obozu szkoleniowego w Podlesiu. Wykonawcą roli tytułowej był Czesław Chorobiński, uczeń Liceum Ogólnokształcącego, który przewodząc gromadzie przebierańców śpiewał:

…Gwiżdże wóm prowadzã

i złosc wszëtką wësadzã z doma tégò,

co przëjmie zaprosënë głosu mégò…”

 

      W tym samym roku, po występie Kaszubskiego Zespołu Pieśni i Tańca „KOŚCIERZYNA” na Festiwalu Zespołów Folklorystycznych Polski Północnej (FZFPP) w Gdańsku, jury pod przewodnictwem prof. Romana Heisinga uznało Józefa Recława (będącego niezwykle barwną postacią i jednocześnie duszą Zespołu, grającego na wielu instrumentach, m. in. na diabelskich skrzypcach, znanego działacza kaszubskiego i organizatora życia muzycznego w powojennej Kościerzynie) najlepszym bazunistą na Kaszubach. 

 

 

jozef-reclaw

Józef Recław

 

      Wiosną 1977 r. na obozie szkoleniowym w Lubkowie koło Żarnowca powstaje kolejna inscenizacja – barwne widowisko „Kaszubskie wesele”, do którego scenariusz, tekst i muzykę opracował Stanisław Kroskowski, a choreografię Maria Zulewska. Całość oparto na sztuce ks. Bernarda Sychty „Hanka się żeni” oraz na opisach weselnych Pawła Szefki. Swoisty ewenement stanowiły teksty i pieśni dotąd nie publikowane, a zasłyszane i zebrane przez Stanisława Kroskowskiego od starych weselnych kaszubskich grajków, m. in. Józefa Klewittra z Bytowa i Leona Laski z Kościerzyny. Bardzo starannie i bogato opracowana została strona muzyczna. Oprócz pieśni weselnych z zapisów Bernarda Sychty i Pawła Szefki, Stanisław Kroskowski wprowadza szereg nowych, dotąd nie publikowanych melodii i przyśpiewek, jak np. zasłyszaną od Leona Laski:

„… piãkné bëło wiéseliskò,

    na wiéseli bëło wszëtkò:

gãsë, gułë, kurczãta,

     babë, dzéwczi, paniãta…”.

 

     Rolę pary młodej kreowali Alicja Kosznik, uczennica Liceum Ogólnokształcącego i Stanisław Maszk, uczeń Zasadniczej Szkoły Drzewnej. Drużbą weselnym i wodzirejem był niezrównany Czesław Chorobiński. Premiera tego widowiska odbyła się w czerwcu 1977 roku na Przeglądzie Folkloru i Muzyki Kaszubskiej w Chojnicach.

Leon Laska

(fot. z archiwum Marka Jarmakiewicza)

        Cykl zamykają opracowane na obozie letnim w Sudomiu, a przedstawione publiczności w lipcu 1978 r. w Ostrzycach „Wyzwoliny kosiarza” – wzbogacone muzyką i tańcami plenerowe widowisko nawiązujące do pracy na wsi i obrazujące zwyczajowy wiejski obrzęd „pasowania na rolnika”. Autorem scenariusza był Paweł Szefka, który przekazał rękopis z tekstami i niektórymi pieśniami obrzędowymi oraz pewną propozycją scenografii. Stronę muzyczną i taneczną opracowali Stanisław Kroskowski i Maria Zulewska. Premiera tego widowiska odbyła się z pewnymi perturbacjami, które wyniknęły z nie przybycia na premierę odtwórcy jednej z głównych ról – Starego Pasterza – Leona Laski. W dniu premiery, w drodze na miejsce zbiórki, uległ on zawałowi serca i odwieziony do szpitala zmarł. Sytuacja ta wymusiła konieczność zastosowania playbacku. Młodzi i niedoświadczeni oraz tendencyjni dziennikarze lokalnej prasy, nie wnikając w przyczyny zmian i opóźnień występu, bardzo krytycznie ocenili Zespół oraz całą ostrzycką imprezę.

     Podczas zgrupowania na obozie w Debrzynie w roku 1978 z połączenia treści widowisk „Kaszubskie wesele” i „Wyzwoliny kosiarza” powstaje widowisko „Praca i zabawa”, zaprezentowane publiczności w tym samym roku na Festiwalu Zespołów Folklorystycznych Polski Północnej w Gdańsku.

        Wyjazdy zagraniczne Zespołu były rezultatem jego dużej aktywności i osiągnięć artystycznych. W nagrodę za występy na promie „FINNHANSA” 15 – osobowa grupa wyróżniających się członków Zespołu wzięła udział w rejsie do Helsinek na promie „GRYF”. Już wieczorem drugiego dnia rejsu Zespół wystąpił przed licznie zgromadzoną załogą promu i pasażerami. Jak pisał „Dziennik Bałtycki” w artykule „Kościerzyna” na „Gryfie” (1978-10-28/29, Dziennik Bałtycki, 1978, nr 246 – 23/25):

/… „Znana ze swych umiejętności pedagogicznych w nauczaniu tańców kaszubskich „Kościerzyna” i tym razem odniosła wspaniały sukces. Tańczyć popularne tańce kaszubskie, w tym „kowala”, uczyli się członkowie załogi promu na czele z kapitanem. Dodać należy (co potwierdzili choreograf i członkowie zespołu), że byli to uczniowie wyjątkowo pojętni – bądź co bądź skomplikowanych tańców, opanowali niezwykle szybko, co spotkało się z gorącym aplauzem i uznaniem publiczności. Atrakcją było również prezentowanie instrumentów kaszubskich takich jak: bazuna, diabelskie skrzypce i burczybas. Okazało się, że dla większości „wilków morskich” był to pierwszy kontakt z żywym folklorem.” …/

 

 

Okres dużych form zapoczątkowało włączenie się do pracy Zespołu (a szczególnie chóru) osób starszych.

       Jesień 1978 r. przyniosła znowu zmianę formy wykonawczej i struktury Kaszubskiego Zespołu Pieśni i Tańca „KOŚCIERZYNA”. Wiązało się to z wstąpieniem do chóru w listopadzie 1978 roku Romana Szyca, z zawodu architekta, pełniącego funkcję kierownika Wydziału Gospodarki Terenowej Urzędu Miasta i Gminy w Kościerzynie. Dokonał on odważnego dla małego środowiska kroku włączając się samotnie w pracę grupy śpiewającej i tańczącej w Zespole młodzieży. Ciesząc się wielkim uznaniem, szacunkiem społecznym, obdarzony pięknym głosem o szerokiej skali, swą prostotą, pogodnym charakterem i ujmującą postawą wywarł niemały wpływ na młodzież oraz osoby dorosłe. Obejmując funkcję przewodniczącego Zarządu Zespołu stał się filarem wszelkich działań i zamierzeń organizacyjnych oraz artystycznych.

 

pan-romek

Roman Szyc

 

        Jego przykład stał się wzorem dla innych. Do Zespołu wstąpili ludzie o pewnej dojrzałości artystycznej i doświadczeniu oraz byli członkowie działających dawniej w Kościerzynie zespołów. Do grupy tej należeli m. in.: Adela Wencka, Gertruda Trzebiatowska, Teresa Słomińska, Władysława Kroskowska, Janina Gończ, Czesław Masiak, Stanisław Główczewski, Benedykt Wendt, Jan Machut, Benedykt Karczewski, Władysław Duski, Czesław Skowroński i Jerzy Wieszałka. Dzięki nim została wprowadzona do Zespołu nowa jakość.

     Wsparcie śpiewającej młodzieży przez dobre głosowo osoby starsze o pewnym stażu i doświadczeniu śpiewaczym spowodowało potrzebę wprowadzenia faktury wielogłosowej oraz poszerzenie składu kapeli. Miejsce dawnej grupy wokalnej zajmuje 40 osobowy chór mieszany, a dawną kapelę zastępuje 13 osobowy zespół instrumentalny o zdwojonej obsadzie przy uzupełnieniu instrumentami dętymi blaszanymi. Rozbudowany aparat wykonawczy pozwalał na lepszy przekaz wartości muzycznych. Wpłynęło to na decyzję kierownictwa o artystycznym przetwarzaniu folkloru, wprowadzaniu języka literackiego, umożliwiając, obok anonimowego folkloru, wykorzystanie pozycji bardziej współczesnych regionalnych twórców i kompozytorów, pisane m. in. na konkursy ogłaszane przez Wojewódzki Ośrodek Kultury w Gdańsku.

     Ukształtowała się nowa forma wykonawcza. Powstają programy muzyczne opracowywane w formie tematycznej suity, które początkuje „Kaszёbskô zôbawa” („Kaszubska zabawa”), będąca odzwierciedleniem kolorytu i bogactwa anonimowej muzyki regionu oraz możliwości wykonawczych Zespołu. Jej premiera miała miejsce 1 maja 1979 r. w Poczdamie.

 

79-niemcy

Kaszubski Zespół Pieśni i Tańca „KOŚCIERZYNA” – Niemcy ’79 

(fot. z archiwum rodziny Trawickich)

 

    Kolejne obozy szkoleniowe w 1979 roku we Wdzydzach Kiszewskich i w 1980 roku w Gołuniu przeznaczono na doskonalenie techniki i wykonawstwa suit oraz opracowania poszczególnych partii wokalnych kantaty „Buchenwaldzki dzwon”

    Reprezentowanie kultury regionu nadmorskiego, środowiska rybaków, marynarzy i stoczniowców miało wpływ na opracowanie przez Stanisława Kroskowskiego kolejnej suity, zatytułowanej „Më òd mòrza” („My od morza”). W jej układzie znalazły się pieśni i tańce o tematyce morskiej i rybackiej, od archaicznego folkloru po twórczość współczesnych kompozytorów regionu (w tym autorskie kompozycje Ojca Zespołu – Stanisława Kroskowskiego). Autorem choreografii była Ewa Trawicka. Dla zwiększenia ekspresji i widowiskowości twórcy wprowadzili charakterystyczne stroje oraz szereg rekwizytów. Grupa baletowa występuje w strojach rybackich wykonując tańce oraz inscenizacje pieśni w ilustracyjnej formie z sieciami, wiosłami, koszami wiklinowymi i beczką na śledzie. Zawarte w niej pieśni współczesne spotkały się wtedy z ostrą krytyką ze strony ekspertów oceniających programy „KOŚCIERZYNY”. Z premierowym wykonaniem tego programu oraz kantaty Witalisa Muradelliego „Buchenwaldzki dzwon” Zespół wystąpił 7 marca 1981 r. podczas obchodów 36 rocznicy wyzwolenia Kościerzyny oraz otwarcia Sali Widowiskowej im. Lubomira Szopińskiego w Kościerzynie.

 

 K Z P i T „KOŚCIERZYNA”

 Premierowe wykonanie  suity „Më òd mòrza”.

(fot. z archiwum rodziny Trawickich)

 

     Następnie kontynuuje się pracę w dwóch kierunkach. Pierwszoplanową formą jest dalsze opracowanie kolejnych pozycji muzycznego folkloru kaszubskiego, a równolegle Zespół przygotowuje się do wykonania suity mazurów Zygmunta Noskowskiego „Wędrowny grajek”, która jest w muzyce polskiej jedną z nielicznych w grupie suit chóralno – instrumentalnych. Stanisław Kroskowski dokonał opracowania na orkiestrę w sierpniu 1981 roku. Forma składa się z 7 części utrzymanych w tym samym metrum 3/4, kontrastujących pod względem tempa, dynamiki i zmienności tonacji.

       W sierpniu 1982 r. w ramach współpracy z Polonijnym Zespołem Folklorystycznym „Podlasie”  „KOŚCIERZYNA” wyjeżdża do Brunnsum w Holandii, a w roku następnym następuje rewizyta zespołu holenderskiego w Polsce. Współpraca z zespołem „Podlasie” przyniosła członkom Zespołu „KOŚCIERZYNA” nowe znajomości, przyjaźnie i sympatie, czego wynikiem są dwa polsko – holenderskie małżeństwa.

 

holandia-1982-1

Kaszubski Zespół Pieśni i Tańca „KOŚCIERZYNA” – Holandia ’82 

(fot. z archiwum rodziny Trawickich)

 

        W dniach 30 VII – 8 VIII 1983 r. Zespół bierze udział w Festiwalu Zespołów Folklorystycznych Polski Północnej, odbywającym się w Gdańsku, prezentując wysoki poziom artystyczny i doskonałą formę.

 

1

Członkowie Kaszubskiego Zespołu Pieśni i Tańca „KOŚCIERZYNA”Wdzydze Kiszewskie 1983r.

 

        Przełomowym momentem dla liczącego już 110 osób Kaszubskiego Zespołu Pieśni i Tańca „KOŚCIERZYNA” było zaangażowanie w 1984 r. jako choreografa wybitnego tancerza i solisty Państwowej Opery Bałtyckiej – Bronisława Cesarza. Wywarł on decydujący wpływ na formę i jakość wykonywanych tańców oraz opracował wiele oryginalnych układów tanecznych. Jego praca pozwoliła na wprowadzenie do repertuaru wielu urozmaiceń, sięgnięcie nie tylko do folkloru. Tak powstała m. in. związana z potrzebą większej komunikatywności dla innego kręgu odbiorców oraz wyeksponowania ciekawych głosów solowych, a także większej stylizacji układów tanecznych i lepszej aranżacji muzyki kolejna suita,  zatytułowana „Dziewczęce wróżby”. Przewidziana jako wokalny popis solistów i małych form do kwartetu włącznie, po za autentycznymi pozycjami folkloru kaszubskiego zawiera również autorskie kompozycje Stanisława Kroskowskiego. Do grupy solistów należeli: Jolanta Bronk, Jarosława Hinc, Teresa Juńska, Wiesława Kleba, Stanisław Maszk, Roman Szyc i Stanisław Główczewski. Premierowy koncert odbył się 8 marca 1984 r. w Kościerzynie podczas uroczystości obchodów 39 rocznicy wyzwolenia miasta.

     Na  corocznym gdańskim Festiwalu Zespołów Folklorystycznych Polski Północnej odbywającym się w tymże roku kierownik Zespołu, Stanisław Kroskowski, otrzymuje nagrodę specjalną za pomysłową aranżację śpiewów i tańców kaszubskich. 

     Dobrą passę w tym okresie zawdzięcza Zespół nie tylko choreografowi, ale również wybitnym umiejętnościom artystycznym oraz ogromnej pracowitości założyciela i kierownika artystycznego, Stanisława Kroskowskiego. 

        W jednym z  sprawozdań dla Kościerskiego Domu Kultury dotyczących pracy Zespołu  Pan Stanisław Kroskowski pisze :

„/…/Pracy Zespołu przewodzi myśl, by sztuka ludowa będąca wynikiem wrażliwości ludu kaszubskiego tworzyła i pomnażała piękno, była nie tylko zjawiskiem

pierwszorzędnej wagi w życiu kulturalnym lecz nieodłączna od życia przejawiała się wszędzie tam, gdzie  człowiek i ręka jego tworzy żywe kształty. /…/”.

     Z chwilą zapoczątkowania działalności Zespół i jego kierownictwo otrzymują niezliczoną ilość ofert i propozycji występów, przekraczającą możliwości działalności amatorskiej. Kierownik wraz z zarządem ustalając plan występów uwzględniają ich społeczną rangę oraz atrakcyjność dla członków Zespołu.

      Znaczącą rolę miały także występy z okazji takich wydarzeń jak odsłonięcie w Kościerzynie w 1975 roku pomnika Józefa Wybickiego oraz otwarcie w 1978 roku Muzeum Hymnu Narodowego w Będominie. Imprezy te miały bardzo uroczysty charakter, a Zespołowi przypadł zaszczyt powitania władz centralnych z Przewodniczącym Rady Państwa Henrykiem Jabłońskim na czele.

 

 

odsloniecie-pomnika-wybickiego-20-07-1975-kzpit-1

Występ K Z P i T „KOŚCIERZYNA” na odsłonięciu pomnika Józefa Wybickiego – Twórcy Polskiego Hymnu Narodowego,

Kościerzyna 20 lipca 1975 r.

 

           Wielką popularność i uznanie społeczne przyniosły „KOŚCIERZYNIE” występy dla zakładów pracy miast i wsi. Podczas nich Zespół uatrakcyjnił i uprzyjemnił ludziom pracy obchody świąt branżowych jak Dzień Kolejarza, Dzień Stoczniowca czy Dni Morza. Ten rodzaj występów obejmował różne środowiska, od Stoczni Gdańskiej po niewielką Gościcińską Fabrykę Mebli, a uczestniczyli w nich pracownicy wraz z całymi rodzinami. Występy w zakładach pracy często kończyły spotkania, podczas których dochodziło do wymiany wiedzy o regionie, wykonania pamiątkowych zdjęć wykonawców ze słuchaczami oraz nauki pieśni i tańców.

          W cyklu występów dla społeczności zakładów pracy i określonych środowisk odbyło się kilka koncertów dla żołnierzy Ludowego Wojska Polskiego i ich rodzin. Podczas jednej z takich imprez, odbytej w 1977 roku w Teatrze Wybrzeże pod nazwą „Wojsku bukiet jesiennych kwiatów”, Zespół Pieśni i Tańca „KOŚCIERZYNA” występował obok chóru Politechniki Gdańskiej a w programie obok pieśni ludowych wykonano „Kosmogonię” Krzysztofa Pendereckiego.

          Wyróżnieniem dla Zespołu było reprezentowanie polskiej sztuki ludowej na odbywającym się w sopockiej Operze Leśnej w 1983 r. Przeglądzie Zespołów Ukraińskiego Towarzystwa Społeczno – Kulturalnego. Były również występy podczas najważniejszych festiwali w naszym regionie, a wyjazdy zagraniczne stanowiły potwierdzenie klasy i wartości Zespołu.

      16 lipca 1984 r., w uznaniu za prezentowany wysoki poziom artystyczny i dotychczasowy dorobek oraz szczególny wkład w rozwój kulturalny regionu, Rada Państwa nadała Kaszubskiemu Zespołowi Pieśni i Tańca „KOŚCIERZYNA”  Złoty Krzyż Zasługi. Uroczystość dekoracji odbyła się 22 sierpnia 1984 r. w Sali Widowiskowej im. Lubomira Szopińskiego w Kościerzynie.

          Dziesięcioletni okres działalności zamyka koncert jubileuszowy, który odbył się 21 września 1984 r. w Sali Widowiskowej im. Lubomira Szopińskiego w Kościerzynie. Zaproszonym gościom zaprezentowano pieśni i tańce z dotychczasowego dorobku Zespołu.

           9 grudnia tegoż roku, w tygodniku „Wybrzeże”, pojawia się artykuł zatytułowany „Amatorzy”. Jest on kwintesencją dotychczasowej działalności Zespołu (1984-12-09, Wybrzeże, 1984, nr 50 (110) – ROK III):

       „Rada Państwa przyznała niedawno Kaszubskiemu Zespołowi Pieśni i Tańca „KOŚCIERZYNA” Złoty Krzyż Zasługi. W kontekście dziesięcioletniej działalności zespołu i jego sukcesów  artystycznych w kraju i za granicą nie byłoby to może niczym specjalnym, gdyby nie jedno ale… Jest to zespół amatorski w całym tego słowa znaczeniu.

        Nie sposób zrozumieć jak ci zakochani w swojej tradycji ludzie znajdują w dzisiejszych trudnych przecież czasach siłę i chęć do nauki i żmudnych ćwiczeń, które mają być zabawą, poświęcając im każdą swoją wolną chwilę. Zrozumiałe byłoby, gdyby byli to tylko uczniowie kościerskich szkół. 

         W zespole działają też: dyrektor dużych i znanych w kraju zakładów ceramicznych, kierownik jednego z wydziałów Urzędu Miasta, rzemieślnicy, nauczyciele, sprzedawcy, obarczone dziećmi gospodynie domowe. Czy produkcje artystyczne tych ludzi są tylko zabawą? Widziałem już sporo różnych zespołów artystycznych, zwłaszcza z regionu kaszubskiego. Ośmielam się twierdzić, iż ci amatorzy są już profesjonalistami – dotyczy to zarówno wykonania, jak i treści. Kilkugodzinna rozmowa z kierownikiem zespołu Stanisławem Kroskowskim potwierdziła moje wrażenia z obejrzanego spektaklu. Nie miejsce na fachową analizę działalności zespołu, jego poszukiwań i adaptacji elementów folkloru do wymogów stawianych przez zmanierowanego nowoczesnością w sztuce scenicznej widza.

       Niech tym potwierdzeniem będzie fakt, iż zespół ma szanse na pełen profesjonalizm. Został już wysoko oceniony przez Ministerstwo Kultury i Sztuki, i być może że na najbliższym kolegium ministerialnym związanym ze sprawami kultury gdańskiej, zapadną stosowne decyzje  powołujące Państwowy Zespół Pieśni i Tańca.

          Niech drżą wówczas „Mazowsze” i Śląsk”!”

 

            Znajomość Romana Szyca z Urszulą i Bolesławem Bodys, mieszkańcami Kassel, którzy osiedlili się w Szarlocie koło Kościerzyny, zaowocowała nawiązaniem przez Kaszubski Zespół Pieśni i Tańca „KOŚCIERZYNA” kontaktu z zespołem „Fröchlicher Kreis” z Cölbe. Przedstawiciele tego zespołu, w osobach Fritza Lenza z żoną Helgą, Renaty i Horsta Viegeland oraz Urszuli i Heinza Wielke, zostali zaproszeni do Kościerzyny przez Romana Szyca podczas jego pobytu w Cölbe. W czasie kilkudniowej wizyty niemieccy goście byli podejmowani przez rodziny członków „KOŚCIERZYNY” oraz sam Zespół, zapoznani z Ziemią Kościerską, jej okolicami i Gdańskiem oraz repertuarem KZPiT „KOŚCIERZYNA”. Zaowocowało to zaproszeniem w 1984 r. naszego Zespołu do Niemiec, na Festiwal Folklorystyczny Marburg – Biedenkopf. Występy oraz postawa wszystkich członków Zespołu znalazły bardzo wysokie uznanie w oczach widzów, a zwłaszcza władz i społeczeństwa Cölbe, co było w następstwie początkiem wielkiej przyjaźni poszczególnych osób oraz nawiązania partnerskich stosunków między Kościerzyną a Cölbe, które trwają i przyjęły najróżnorodniejsze formy, nie tylko artystyczne. Bezspornym jest jednak fakt, że u podstaw partnerstwa obu miejscowości legła przyjaźń i postawa Kaszubskiego Zespołu Pieśni i Tańca „KOŚCIERZYNA”.

        Wyrazem „przyjaźni między narodami” ZSRR i Polski w czasach PRL było nawiązywanie partnerskich kontaktów przez miasta obu krajów, wyrażanych m. in. w cyklicznych, obustronnych odwiedzinach. Objęły one wówczas również dwa miasta portowe: Gdańsk i ówczesny Leningrad. Podczas jednej z takich wizyt w składzie delegacji Leningradu, oprócz osobistości partyjnych, znaleźli się przedstawiciele życia kulturalnego. W ramach zwiedzania województwa gdańskiego, w delegacji odwiedzającej Kościerzynę znalazł się znany w ZSRR reżyser Paweł Kadocznikow oraz Elena Drapienko, aktorka grająca główną rolę w wyświetlanym u nas filmie radzieckim. Po obejrzeniu występu Zespołu Pieśni i Tańca „KOŚCIERZYNA” w Sali Widowiskowej im. Lubomira Szopińskiego zażyczyli sobie oni, aby w delegacji Gdańska zaproszonej na obchody „Dni Gdańska” w Leningradzie znalazł się również kościerski Zespół. Było to duże wyróżnienie, gdyż „KOŚCIERZYNA” znalazła się w grupie artystycznej, w skład której wchodzili również artyści Państwowej Opery Bałtyckiej oraz znani soliści muzyki rozrywkowej – Krystyna Giżowska i Bogusław Mec. Próby i przygotowania do wyjazdu odbywały się pod okiem profesjonalistów w Operze Bałtyckiej. Wyjazd do Leningradu w dniach 13 – 20 kwietnia 1985 roku, oprócz samej atrakcji przelotu samolotem, obfitował w liczne niezapomniane momenty, do których zaliczyć należy bardzo gorące przyjęcie i sympatię mieszkańców oraz widzów przychodzących na koncerty, jak również ciepłe i przyjazne spotkanie z miejscowymi zespołami folklorystycznymi. Zdarzały się niestety również chwile nieprzyjemne, związane z autokratywnym kierowaniem spotkaniami między zespołami leningradzkimi a zespołem z Kościerzyny. Niezapomniane wrażenie pozostawił galowy koncert w Operze Leningradzkiej, gdzie oprócz całej plejady najwybitniejszych zespołów oraz solistów polskich i radzieckich występował także, zdobywając niesamowity aplauz publiczności, Kaszubski Zespół Pieśni i Tańca „KOŚCIERZYNA”. Tradycyjna rosyjska gościnność znalazła swoje apogeum na pożegnalnym balu w hotelu „Leningrad”, gdzie zabawę prowadziła znana piosenkarka Ałła Pugaczowa.

          Sierpień 1986 r. przynosi kolejny wyjazd zagraniczny. Zespół „KOŚCIERZYNA” ponownie występuje Holandii uczestnicząc w organizowanym przez Landelijk Centrum Volksdans Międzynarodowym Festiwalu Folklorystycznym. Kościerzanie występują obok zespołów z Argentyny, Andaluzji, Hiszpanii, Irlandii, Izraela i Kanady. Pierwszy tydzień pobytu upływa na występach w Arnhem. Zespołowi przypadł w udziale zaszczyt uświetnienia otwarcia festiwalu. Wraz z jedną z folklorystycznych grup hiszpańskich daje on krótki program artystyczny w obecności władz miasta i zgromadzonej w reprezentacyjnym holu publiczności. Miejscem spotkania wszystkich uczestników festiwalu jest składający się z kompleksu różnej wielkości sal widowiskowych olbrzymi budynek Musis Sacrum. Prezentowane kolejno przez poszczególne zespoły bloki taneczne, reżyserowane na gorąco, ukazały różnorodność folkloru przedstawianego przez zaproszonych gości. Wysoki poziom artystyczny i żywiołowe wykonanie zyskują Zespołowi wielu sympatyków oraz uznanie publiczności. Tutaj też ma swe początki znajomość z reprezentującą folklor północnej Holandii grupą „GAROON”, przez której członków KZPiT „KOŚCIERZYNA” goszczony był w prywatnych domach, oraz wieloletnim przyjacielem Zespołu – Joopem Denekampem.  

          Druga część festiwalu miała charakter festynu, który rozgrywał się w uniwersyteckim mieście Ede i jego okolicach. Był to doroczny „Heideweek” („Tydzień wrzosu”), który przebiegał pod znakiem tradycyjnie obchodzonych obrzędów. Spośród miejscowych zespołów ludowych wybrano królową, która ustrojona w koronę, zgodnie ze zwyczajem podróżując w asyście członków miejscowego klubu motorowego, otwartym, ukwieconym samochodem odwiedzała zakłady przemysłowe, szkoły i szpitale. Wędrówkę tę ubarwił  Kaszubski Zespół Pieśni i Tańca „KOŚCIERZYNA”. Na pierwszej stronie okręgowej gazety „Edesse Courant” pojawiło się, wraz z entuzjastycznym artykułem na jego temat, wielkie zdjęcie Zespołu z występów w Harskamp.

       W odległej o 40 km od Ede  miejscowości – skansenie Pascheuvel rozgrywała się trzecia część festiwalu. Na terenie skansenu rozstawiono pięć namiotów cyrkowych, w których odbywały się koncerty. Wykupując bilety pół roku naprzód, do schronisk turystycznych i na pola namiotowe zjechało tam tysiące turystów z  najdalszych zakątków Holandii.

 

1986-ede-1-b

 Kaszubski Zespół Pieśni i Tańca „KOŚCIERZYNA”  w Ede, Holandia 1986 r.

         

            W lipcu 1987 roku „KOŚCIERZYNA” wyjeżdża na odbywający się w Niemczech XXXI Europejski Tydzień Młodzieży. Na zamku Burg Ludwigstein codziennie odbywały się zajęcia w kołach zainteresowań. Można było brać udział w warsztatach wokalnych, tanecznych i instrumentalnych, a także zapoznać się z historią zamku czy też rękodziełem artystycznym, np. ze sposobem wykonywania lalek. Organizacja każdego dnia należała do innego kraju, a więc był np. Dzień Niemiecki, Dzień Grecki czy Dzień Czeski. Gospodarze dnia, po za przygotowywaniem posiłków typowych dla swojego kraju, uczyli pozostałych uczestników spotkania swoich pieśni, tańców i zabaw. Wieczorem odbywały się koncerty poszczególnych grup a później trwała wspólna zabawa. Koncert galowy Kaszubskiego Zespołu Pieśni i Tańca „KOŚCIERZYNA” składał się z trzech suit, i łącznie z gorącymi brawami po jego zakończeniu trwał ponad dwie godziny.

         Sukcesy Zespołu i zasługi jego Twórcy, doprowadziły (jak w przypadku Lubomira Szopińskiego) do realnej szansy powołania zawodowego zespołu pieśni i tańca reprezentującego region Kaszub i Pomorza. Niestety, wszystko zostało zaprzepaszczone, nigdy nie zostało zrealizowane i pozostało jedynie w sferze planów. Intrygi, małostkowość, utrudnienia oraz brak wsparcia i zrozumienia ze strony ówczesnej dyrekcji Kościerskiego Domu Kultury, doprowadziły w 1987 r. do odejścia Ojca Zespołu – Stanisława Kroskowskiego. Był to dla „KOŚCIERZYNY” ogromny cios i niepowetowana strata, która zaważyła na jego dalszych losach. Nastąpiły „chude” lata w bogatej i ciekawej historii Zespołu. Odeszło z niego 80 procent członków. W większości byli to ludzie prawdziwie oddani, posiadający duże umiejętności i doświadczenie. Miarę goryczy dopełniła w 1989 r. nagła śmierć choreografa Bronisława Cesarza, pozbawiając Zespół opieki nad grupą baletową. W związku ze zmianą na stanowisku kierownika artystycznego oraz trudnościami w sprawach organizacyjnych władze Kościerskiego Domu Kultury w porozumieniu z Zarządem Zespołu przełożyły obchody XV – lecia istnienia Kaszubskiego Zespołu Pieśni i Tańca „KOŚCIERZYNA” na wiosnę 1990 r.

          W tej ciężkiej sytuacji niektórzy ludzie reprezentujący instytucję odpowiedzialną za kulturę w Kościerzynie, uznali Zespół za nieistniejący i niepotrzebny. 

        Jednak w „KOŚCIERZYNIE” ostało się grono ludzi z niezastąpionym Romanem Szycem na czele, którzy poza jakimikolwiek niezdrowymi układami, bezinteresownie chcieli dalej trzymać tradycję Zespołu i zdecydowali, że dotychczasowy dorobek artystyczny nie może zostać zaprzepaszczony.

          Kryzys trwał jednak całe dwa lata. W końcu udało się utworzyć chór, który w okresie Bożego Narodzenia 1990 r. zaśpiewał kilka kolęd w kościerskich kościołach. Ze starych muzyków udało się reaktywować kapelę, a tancerze dzięki pracy Leszka Trawickiego i Tomasza Krefta przypomnieli sobie zapomniane figury. Wielki entuzjasta i przyjaciel Zespołu Zygfryd Daszkowski wyszkolił nowych muzyków i stworzył w połączeniu ze starymi nowy, umożliwiający odtworzenie dawnego brzmienia skład kapeli. Wychowanek Bronisława Cesarza, Bernard Szyc, po ukończeniu Studium Wokalno – Aktorskiego przy Teatrze Muzycznym w Gdyni oraz kursu tańca ludowego, wraz z Anną Przybyłką odbudowali i rozszerzyli grupę taneczną. Kinga Lideke zajęła się chórem. Sprowadziła ze Szkoły Podstawowej Nr 4 grupę dziewcząt, które włączyły się do działalności Zespołu. Stopniowo odtwarzano dawne suity tworzące repertuar „KOŚCIERZYNY”. Pomimo wielu trudności i na przekór sceptykom, udało się przygotować Zespół do dalszej działalności estradowej.

      Pierwszy występ reaktywowanego Kaszubskiego Zespołu Pieśni i Tańca „KOŚCIERZYNA” miał miejsce 10 kwietnia 1990 r. w kościerskiej Sali Widowiskowej im. Lubomira Szopińskiego z okazji „Czepkowania” uczniów tutejszego Liceum Medycznego. W tym czasie nagrana została również audycja o Kaszubskim Zespole Pieśni i Tańca „KOŚCIERZYNA”. Wywiadu dla Studia Bałtyk udzielił kierownik Zespołu Roman Szyc oraz dyrektor Kościerskiego Domu Kultury Wiesław Knopik.

         Naturalną weryfikacją tej pracy i wartości Zespołu był udział „KOŚCIERZYNY” w dniach 10 – 14 lipca 1991 r. w Międzynarodowym Festiwalu Folklorystycznym w Odoorn w Holandii. Na tle 17 innych zespołów reprezentujących różne kraje, kościerska grupa pokazała, że nie odstaje poziomem od tych renomowanych. Bogactwo melodii, zmienność rytmów i nastrojów, ciekawe tańce, piękne stroje, dramaturgia programu, nadspodziewanie dobre wykonanie, a do tego prawdziwie polski temperament sprawiły, że Zespół miał niesłychane powodzenie. Po zakończeniu koncertu galowego, wypełniona dwutysięczna sala na stojąco, krzycząc i klaszcząc dziękowała „KOŚCIERZYNIE” za występ. Gratulacje gospodarzy nie były tylko czystą kurtuazją, lecz w pełni potwierdziły fakt, że Kaszuby również, bez żadnych kompleksów, mogą reprezentować Polskę w każdym gronie.

        4 sierpnia tego roku Zespół uczestniczy w Festiwalu Zespołów Folklorystycznych Polski Północnej w Gdańsku, na którym zyskuje wielkie uznanie publiczności, a w drugiej połowie tegoż miesiąca bierze udział w dorocznym Jarmarku Dominikańskim. W dalszym ciągu trwa wytężona praca nad odtwarzaniem i doskonaleniem repertuaru.

         W 1992 r. odbywa się II Kongres Kaszubski. Kaszubski Zespół Pieśni i Tańca „KOŚCIERZYNA” bierze udział w uroczystym koncercie galowym połączonych zespołów kaszubskich, który odbył się na scenie Teatru Muzycznego im. Danuty Baduszkowej w Gdyni. 

         Tego samego roku, na zaproszenie przyjaciela „KOŚCIERZYNY” Joopa Denekampa, nastąpiła kolejna wizyta w Ede (Holandia). Zespół zostaje bardzo dobrze przyjęty przez holenderską publiczność, a jego członkowie często spotykają się z wyrazami sympatii ze strony mieszkańców Ede.

         11 listopada 1992 r. z okazji Święta Odzyskania Niepodległości Kaszubski Zespół Pieśni i Tańca „KOŚCIERZYNA” zaprezentował w Sali Widowiskowej im. Lubomira Szopińskiego w Kościerzynie suitę tańców narodowych, odtworzoną z wielkim pietyzmem przez choreografa Bernarda Szyca.

         Od roku 1993 następuje ponowny rozkwit działalności Zespołu. Liczne występy, udział w wielu festiwalach, wspólne koncerty z francuskim zespołem „La Coustiero Florido” z Sanary sur Mer, który gościł w Kościerzynie na zaproszenie Kaszubskiego Zespołu Pieśni i Tańca „KOŚCIERZYNA” to niezaprzeczalne fakty, że Zespół działa i rozwija się. Zapoczątkowane przez delegację członków „KOŚCIERZYNY” przebywającą w  Sanary sur Mer na Zjeździe Młodzieży kontakty z zespołem francuskim zaowocowały nawiązaniem partnerskiej współpracy między Kościerzyną a Sanary sur Mer.

         W czerwcu 1993 roku odbył się w Łubianie I Ogólnopolski Festiwal Zespołów Folklorystycznych, oczywiście z udziałem kościerskiego Zespołu.

         Ukoronowaniem ciężkiej pracy był dla „KOŚCIERZYNY” wyjazd na odbywający się w dniach 15 – 20 czerwca 1993 roku Międzynarodowy Festiwal Folklorystyczny w Aydin w Turcji. Była to jedna z ciekawszych podróży Zespołu. Ponad 3000 km drogi, osiem granic oraz Cieśnina Dardanelska do przepłynięcia. Pokonano ją piątego dnia podróży, pierwszym porannym promem o godz. 04:00. Tureccy gospodarze okazali nam wielką sympatię i serce, niebywałą wprost gościnność oraz wspaniały, kultywowany z wielką pieczołowitością folklor. Pokazali również jak ogromne przywiązanie i entuzjazm do tego folkloru ma zwłaszcza młodzież. Reakcja na występy Zespołu Pieśni i Tańca „KOŚCIERZYNA” jak i pozostałych grup była bardzo żywiołowa. Spontanicznym oklaskom podczas piękniejszych fragmentów prezentowanego programu nie było końca. Jednak euforia, w jaką wpadają Turcy kiedy występują ich rodzime zespoły godna jest pozazdroszczenia. Mieliśmy również okazję poznać piękną egzotyczną przyrodę: gaje oliwne, góry, skały o różnych barwach, kryształową wodę Morza Egejskiego i jeden z cudów świata – białe skały i gorące źródła Pammukale. Podziwialiśmy też ruiny starożytnego Efezu, założonego w 1100 r. p. n. e., gdzie osobiście mogliśmy przekonać się o wspaniałej akustyce antycznego teatru, w którym do dziś odbywają się koncerty.

          Rok 1994 obfituje w dalszą działalność artystyczną. Zespół bierze udział w wielu cyklicznych imprezach regionu, jak choćby doroczny Jarmark Wdzydzki czy Dni Kościerzyny.

        W dniach 9 – 16 lipca 1994 r. nastąpiła rewizyta „KOŚCIERZYNY” w Sanary sur Mer we Francji. Główny koncert odbył się w liczącym ponad tysiąc miejsc sanaryjskim teatrze. Przed rozpoczęciem nastąpiły chwile pełne obaw i niepewności. Dyrektor teatru, charakteryzując południową publiczność powiedział, że jeżeli już przyjdą, to albo kogoś „kupią”, albo przysłowiowo: dosłownie obrzucą pomidorami i wyjdą. Zespół przedstawił trzy programy przy nadkomplecie widowni. Owacja na stojąco była tak wielka, że zaskoczyło to nawet stałych bywalców teatru. Podobnych wrażeń doświadczyli członkowie „KOŚCIERZYNY” w dzielnicy Tulonu – La Garde, gdzie Zespół został zaproszony do wzięcia udziału w zakończeniu odbywającego się tam Międzynarodowego Festiwalu Folklorystycznego. Wystąpił tam m. in. obok tak egzotycznych grup jak meksykańska, czy profesjonalnych zespołów z Rumunii i Turcji. Tym bardziej z niekłamanym wzruszeniem i przyjemnością odbierał brawa kilkutysięcznej widowni (scena ustawiona była na stadionie) oraz gratulacje od innych uczestników festiwalu i francuskich przyjaciół.

     Równie ważnym momentem był wyjazd Zespołu do Niemiec w dniach 9 – 11 września 1994 r., na obchody 750 – lecia zaprzyjaźnionej z Kościerzyną gminy Cölbe. Program zaprezentowany podczas galowego koncertu spotkał się z gorącym przyjęciem publiczności, która pamiętała, że to właśnie Kaszubski Zespół Pieśni i Tańca „KOŚCIERZYNA” dzięki prywatnym kontaktom kierownika Romana Szyca, zainicjował partnerską współpracę między obiema miejscowościami.

    8 października 1994 r. odbył się w Sali Widowiskowej im. Lubomira Szopińskiego jubileuszowy koncert z okazji XX – lecia istnienia Kaszubskiego Zespołu Pieśni i Tańca „KOŚCIERZYNA”. Cały spektakl, składający się z fragmentów dotychczasowego dorobku Zespołu wyreżyserował Bernard Szyc. Gwoździem programu była premiera powstałej specjalnie na tę okazję nowej suity, opracowanej muzycznie przez Zygfryda Daszkowskiego, z choreografią Bernarda Szyca, zatytułowanej Kaszёbsczi wrёje”. Zawiera ona melodie i teksty pieśni związane z zalotami na Kaszubach. Przed częścią finałową wystąpił Kazimierz Miller, reprezentujący Prezydium Zarządu Ogólnopolskiej Rady Zespołów Folklorystycznych we Wrocławiu. Zwracając się do zaproszonych władz Kościerzyny, powiedział:

„Możecie być dumni z tego, co tu zobaczyliśmy. Wiele miast może Wam zazdrościć takiego Zespołu”. 

W bardzo ciepłych słowach przemówił też do członków Zespołu:

„Zawiozę do Wrocławia takie wiadomości, po których powinno zbieleć oko naszej Radzie Artystycznej, bo w pierwszej części koncertu daliście dowód jak pięknie potraficie nawiązać do tradycji, do korzeni. W drugiej daliście przykład, jak wielki ładunek patriotyczny płynie z „Suity Narodowej”. Dźwigaliście niesamowity ciężar gatunkowy. Amatorowi zmierzyć się z tym materiałem jest niezwykle trudno, a dźwignęliście go pięknie. Z tym zawodowcy mają potężne problemy. Trzecia część może być przykładem jak pięknie, od korzeni, od autentycznego folkloru, potraficie przez artystyczne opracowania przechodzić do stylizacji. Tancerze i śpiewacy! Widać, że pracuje z Wami rasowy choreograf, posługujący się bardzo zgrabną reżyserią. Daje się zauważyć w Waszym tańcu oznaki klasyki, które są wprawdzie w folklorze niebezpieczne, ale robicie to tak zgrabnie i taką piękną anegdotę opowiadacie przy tej okazji na scenie …”. 

Kończąc swoje wystąpienie, powiedział:

„Wiem z innych źródeł, ile kultury i pięknych postaw za sprawą członków Zespołu jest nie tylko na estradach, ale i po za nimi. I w kraju, i za granicą. Życzę Wam byście dalej tak trzymali. Nie spuśćcie o ton, wyżej już iść nie musicie”. 

      W maju 1996 r. Kaszubski Zespół Pieśni i Tańca „KOŚCIERZYNA” reprezentuje Ziemię Kościerską na odbywającym się w Gdyni I Kiermaszu Turystycznym KASZUBY ’96 „Cztery Pory Roku na Kaszubach”, gdzie jego występy spotkały się z dużym zainteresowaniem zwiedzających. Na plakacie reklamującym imprezę znalazło się zdjęcie tancerzy KZPiT „KOŚCIERZYNA”  – Heleny Macholi i Macieja Burandta. 

 

3182-1

 

               W dniach 1 – 7 czerwca następuje wyjazd do stolicy Norwegii – Oslo. Zespół daje kilka koncertów, m. in. w Teatrze Narodowym, ciesząc się sporym zainteresowaniem. Niezatarte wrażenia pozostawiły jednak piękne krajobrazy, sympatyczni ludzie a przede wszystkim „białe noce”, do których trudno było się przyzwyczaić. Oficjalnym punktem programu była wizyta w Ambasadzie RP w Oslo. Podziękowania pracowników naszej placówki dyplomatycznej za godne reprezentowanie naszego kraju było ukoronowaniem całego pobytu.

             Miesiąc później „KOŚCIERZYNA” udaje się do Viborga w Danii. Obok takich zespołów jak m. in. „Alex Band” bierze udział w oprawie artystycznej dorocznego Marszu Wojskowego, w którym startowały ekipy z całej Europy. W czasie pobytu zostaje nawiązany kontakt z lokalnym zespołem folklorystycznym.

              Sierpień 1996 r. przynosi kolejny wyjazd do Danii, tym razem do miejscowości Randbøl. Udane występy a także wiele atrakcji, wśród których znajdowało się m. in. zwiedzanie skansenu wikingów czy też udział w lekcji w szkole z początku XX w., nie zatrą niezapomnianych wrażeń z pobytu w LEGOLANDZIE, którym zachwyceni byli nie tylko młodsi członkowie Zespołu.

            W dniach 14 – 15 września 1996 r. na zaproszenie Dyrekcji Programu 1 TVP S.A. Publicystyka Kulturalna Kaszubski Zespół Pieśni i Tańca „KOŚCIERZYNA” bierze udział w próbach i nagraniu programu „Tańce polskie – Kaszuby”, które odbywały się w Muzeum – Kaszubskim Parku Etnograficznym im. Teodory i Izydora Gulgowskich we Wdzydzach Kiszewskich.

           25 stycznia 1997 r. „KOŚCIERZYNA” bierze udział w nagrywanym w „Teatrze przy torach” we Wrocławiu programie telewizyjnym o polskich tańcach ludowych, prezentując suity „Kaszёbskô zôbawa” oraz  „Më òd mòrza”. Po zdjęciach Zespół ma okazję obejrzeć na własne oczy słynną „Panoramę Racławicką”.

           27 lipca 1997 r. na odbywającym się w Pucku Przeglądzie Dorobku Kulturalnego Ziemi GdańskiejKaszubski Zespół Pieśni i Tańca „KOŚCIERZYNA” zdobywa I miejsce w kategorii Ludowych Zespołów Pieśni i Tańca i otrzymuje Nagrodę Ministra Kultury i Sztuki.

               Rok 1998 był dla Kościerzyny rokiem jubileuszowym, obchodziła bowiem rocznicę 600 – lecia nadania praw miejskich. Finałem uroczystości było widowisko „Kościerzacy – Kościerzynie”, którego pomysłodawcą, autorem scenariusza, reżyserem i realizatorem w jednej osobie był Bernard Szyc. Inscenizacja przedstawiała dzieje miasta na przestrzeni wieków, od czasów legendarnych po teraźniejszość. W przedstawieniu wzięło udział około 500 osób – począwszy od dzieci uczęszczających do kościerskich przedszkoli, uczniów szkół wszystkich szczebli, członków działających w mieście zespołów wszelkiego autoramentu na  kościerskich strażakach skończywszy. Główny ciężar spektaklu spoczywał na barkach Kaszubskiego Zespołu Pieśni i Tańca „KOŚCIERZYNA”.

           Tego samego roku „KOŚCIERZYNA” udaje się do Loshausen w Niemczech, aby uświetnić jubileusz 25 – lecia istnienia tutejszego zaprzyjaźnionego zespołu. Przyjęcie jakie zgotowano członkom kościerskiego Zespołu przeszło najśmielsze oczekiwania. W Schwälmstadt odbywa się koncert dla więźniów osadzonych w tutejszym Zakładzie Karnym, a zwiedzanie muzeum strojów ludowych oraz domu, w którym bracia Grimm pisali swe baśnie to tylko niektóre z atrakcji przygotowanych dla nas przez niemieckich gospodarzy.

                W 1999 r. miasto Kościerzyna włącza się do współorganizacji Międzynarodowego Festiwalu Folkloru w Brusach, a Kaszubski Zespół Pieśni i Tańca „KOŚCIERZYNA”  staje się jedną z grup będących podporą całego przedsięwzięcia.

         W lutym 2000 r. odbywa się koncert z okazji XXV – lecia istnienia Kaszubskiego Zespołu Pieśni i Tańca „KOŚCIERZYNA”. Po za występem Jubilatów w benefisowym spektaklu zaprezentowały się zaproszone do wzięcia udziału w uświetnieniu tej uroczystości zaprzyjaźnione zespoły. Jak zwykle przy okazji jubileuszy było mnóstwo życzeń i gratulacji, które oprócz miejscowych sympatyków składali również wicemarszałek województwa pomorskiego Dariusz Sobczak oraz wicewojewoda gdański Krzysztof Pusz.

        Podczas bruskiego festiwalu w 2000 r. gościem „KOŚCIERZYNY” jest Polski Zespół Pieśni i Tańca „WILIA” z Wilna. Wspólne spędzanie czasu, koncerty oraz serdeczna atmosfera zaowocowały wzajemną sympatią obu grup, a kontakty i korespondencja pomiędzy  członkami obu zespołów trwają do dziś.

          W 2000 r. odbył się emitowany na żywo  w 2 Programie Telewizji Polskiej Turniej X – lecia: Cieszyn kontra Puck. Do zwycięstwa Pucka walnie przyczynił się Kaszubski Zespół Pieśni i Tańca „KOŚCIERZYNA”, na barkach którego spoczywał prawie cały ciężar oprawy artystycznej. Wystąpił tam m. in. obok Rudiego Schuberta i zespołów „Big Cyc” oraz „Czarno – Czarni”, z którymi wspólnie prezentował się na scenie w układach stworzonych specjalnie do ich piosenek.

            Wizyta w Wilnie w 2001 r. na zaproszenie zaprzyjaźnionego  Zespołu „WILIA” była dla „KOŚCIERZYNY” niesamowitym przeżyciem. Członkowie naszego Zespołu poznali piękne, wprost emanujące polskością miasto. Zobaczenie na własne oczy domu Mickiewicza, Słowackiego czy Lelewela, wzruszające chwile na Cmentarzu na Rossie, zwiedzanie Uniwersytetu Wileńskiego, podziwianie kościoła uniwersyteckiego wraz z organami, na których grał Stanisław Moniuszko czy zwiedzanie zamku w Trokach na zawsze pozostaną w pamięci. Chwila modlitwy w Ostrej Bramie dopełniła ogromu przeżyć. Wiele satysfakcji dostarczyły koncerty, przede wszystkim dla mieszkających na Litwie Polaków. Jeden z nich odbył się w polskiej szkole w Solecznikach, gdzie Zespół został przyjęty bardzo serdecznie. Po występie owacyjnym oklaskom nie było końca. Koncert galowy odbył się na scenie Domu Polskiego w Wilnie. Wypełniona po brzegi widownia spontanicznie reagowała na prezentowany program, lecz największych emocji dostarczyła jej „Suita Narodowa”. Łzy wzruszenia i wspólny śpiew razem z występującym na scenie Zespołem to tylko nieliczne przykłady reakcji wileńskiej publiczności.

             W dniach 22 – 24 czerwca 2001 r. „KOŚCIERZYNA” wyjeżdża do Dobrodzienia, gdzie w V Ogólnopolskich Spotkaniach Artystycznych Mniejszości Narodowych i Etnicznych „Źródło 2001”  reprezentuje Kaszuby.

            W lipcu 2001 r. , wspólnie z artystami Teatru Muzycznego w Gdyni oraz Zespołem Pieśni i Tańca „BAZUNY” z Żukowa, Kaszubski Zespół Pieśni i Tańca „KOŚCIERZYNA” bierze udział w części artystycznej otwarcia Światowych Polonijnych Igrzysk Sportowych w Sopocie. Całość była emitowana na żywo w TV Polonia. W czasie prowadzonych przez Bernarda Szyca przygotowań do koncertu Zespół wykazał się zdyscyplinowaniem i wielką dyspozycyjnością, a zmieniane w ostatniej chwili układy choreograficzne nie stanowiły dla niego problemu, za co otrzymał pochwałę dyrektora Teatru Macieja Korwina.

        Rok 2002 przynosi dalszą ożywioną działalność Kaszubskiego Zespołu Pieśni i Tańca „KOŚCIERZYNA”. Trwa wytężona praca nad doskonaleniem programu i utrzymaniem go na odpowiednim poziomie artystycznym. W marcu Zespół zostaje wybrany jako reprezentant Kaszub do nagrania Hymnu Narodowego oraz Hymnu Kaszubskiego na płytę zawierającą hymny z różnych regionów Polski. Materiał zarejestrowano w studio Radia Gdańsk.

           W kwietniu 16 – osobowa delegacja „KOŚCIERZYNY” wyjeżdża do Francji, na zaproszenie Towarzystwa Francusko – Polskiego w Tulonie. Zaprezentowany tam folklor kaszubski został bardzo gorąco przyjęty, zwłaszcza przez polskich członków Towarzystwa, którzy występy, to co tak polskie, przyjęli z wielkimi emocjami.

             Czerwcowy Przegląd Folkloru i Muzyki Kaszubskiej w Chojnicach potwierdził tylko tendencyjność i interesowność systemu nagradzania. W tajnym głosowaniu członków jury (składającego się z choreografów Zespołów biorących udział w Przeglądzie), na „KOŚCIERZYNĘ” nie oddano ani jednego głosu (nie można było głosować na swój zespół). Największą jednak nagrodą dla Zespołu była wspaniała reakcja chojnickiej publiczności, która program prezentowany na scenie przez kościerską grupę najbardziej oklaskiwała.

          Lipiec tegoż roku przynosi udział w kolejnej, ósmej już edycji Międzynarodowego Festiwalu Folkloru w Brusach. Tym razem gościem „KOŚCIERZYNY” jest zespół „GAROON” z Holandii. Koncerty Zespołu przyjmowane były przez publiczność bardzo spontanicznie i żywiołowo, co jest niewątpliwą zasługą Bernarda Szyca, autora i pomysłodawcy prezentowanej wiązanki pieśni i tańców oraz wszystkich opiekunów poszczególnych sekcji, którzy równie jak on nie szczędzili sił w realizacji tego programu.

             Latem 2003 r. na  odbywającym się w Brusach II Kaszubskim Przeglądzie Zespołów Folklorystycznych „O cytrę Wicka Rogali” Kaszubski Zespół Pieśni i Tańca „KOŚCIERZYNA” zdobywa nagrodę główną.

C. D. N.

(Tekst na podstawie własnej pracy magisterskiej: Maciej Burandt)